Instalacja systemu z poziomu i w miejsce już uruchomionego

20 Sep 2018

linux  recovery  reinstall  system 

Share on:

W dobie narzędzi do bardzo szybkiego i sprawnego tworzenia środowisk sposób taki prawdopodobnie nigdy nie będzie potrzebny. Jednak w mojej przygodzie z systemami GNU/Linux kilka dwa razy uratował mi życie.

Narzędzie to pozwala na instalację systemu z poziomu i w miejsce już uruchomionego innego systemu operacyjnego na tym samym dysku. Repozytorium projektu znajduje się tutaj.

Co skrypt robi i wypluwa na ekran, pokazuje poniższy zrzut:

Artykuł ten opisuje co dzieje się „pod spodem” oraz jakie kroki należy wykonać, aby przeprowadzić poprawnie i z sukcesem całą procedurę.

Wprowadzenie #

Można zainstalować system z płyty, można wykorzystać zewnętrzne narzędzia, a można też przywrócić system z kopii — ale w jaki sposób wrzucić cały system na dysk, na którym rezyduje już inny system i co więcej, jest uruchomiony i to z tego uruchomionego chcielibyśmy zainstalować właśnie nowy?

Opis procedury #

Cała procedura wygląda mniej więcej tak (na tym etapie bez wdawania się w szczegóły):

  1. Pobranie kopii zapasowej systemu ze zdalnego serwera lub pobranie świeżego systemu (np. za pomocą narzędzia debootstrap pozwalającego na instalację dystrybucji debianopodobnych)
  2. Utworzenie katalogu roboczego, w którym umieszczony zostanie nowy „tymczasowy” system
  3. Chroot do nowego „tymczasowego” środowiska
  4. Usunięcie danych aktualnego systemu oraz przywrócenie systemu z kopii

Import systemu #

Czynności wstępne #

Tworzę katalog roboczy i pobieram system za pomocą wyżej opisanego narzędzia:

_working_directory="/mnt/system"
mkdir $_working_directory
debootstrap --verbose --arch amd64 {wheezy|jessie} . http://ftp.pl.debian.org/debian

Montuję podsystemy proc, sys, dev i dev/pts:

for i in proc sys dev dev/pts ; do mount -o bind /$i $_working_directory/$i ; done

Przygotowanie system bazowego (tymczasowego) #

Następnie pobieram kopię zapasową ze zdalnego serwera. Skoro system roboczy znajduje się w /mnt/system aktualnie działającego systemu, można utworzyć w nim katalog /mnt/backup i tam umieścić kopię zapasową.

Przyszedł czas, abym udostępnił spakowany system nowo utworzonemu systemowi roboczemu. Utworzenie symlinków nic nie da, ponieważ po wejściu do chrootowanego środowiska nie będzie możliwości dotknięcia niczego „na zewnątrz” (przynajmniej w teorii). Można po prostu skopiować obraz np. do katalogu /mnt/system/mnt:

cp system_backup_22012015.tgz $_working_directory/mnt

Jednak lepiej nie marnować miejsca i wykonać to innym sposobem (przy założeniu, że kopia znajduje się w /mnt/backup):

_backup_directory="${_working_directory}/mnt/backup"
mkdir $_backup_directory && mount --bind /mnt/backup $_backup_directory

Następnie chroot na nowym systemie:

chroot $_working_directory /bin/bash

Aktualizacja informacji o podmontowanych urządzeniach:

grep -v rootfs /proc/mounts > /etc/mtab

Ok, od teraz znajduję się w chrootowanym środowisku systemu bazowego. Plik z kopią systemu, który muszę przywrócić, mieści się w katalogu /mnt nowego środowiska.

W tym momencie z takiego systemu możliwe jest usunięcie plików systemu znajdującego się na dysku głównym, co nie byłoby możliwe w przypadku próby usunięcia plików systemowych (całego systemu) z jego poziomu. Krótko mówiąc: z systemu bazowego istnieje możliwość usunięcia systemu, który znajduje się na głównym dysku, co jest kluczową czynnością potrzebną do przywrócenia/instalacji nowego systemu.

Kolejną rzeczą, jaką robię w „nowym” systemie, jest podmontowanie dysku, na którym znajduje się „stary” system (/dev/sda1):

_working_directory="/mnt/old_system"
_backup_directory="/mnt/backup"
mkdir $_working_directory && mount /dev/sda1 $_working_directory

Teraz wchodzę do katalogu /mnt/old_system i usuwam jego zawartość za pomocą polecenia rm, shred lub jakiegokolwiek innego. Ważne jest tylko to, aby „usunąć” pliki/katalogi, a nie wymazać cały dysk, ponieważ wtedy zostanie usunięte wszystko i stracę dostęp do maszyny:

for i in $(ls | awk '!(/proc/ || /dev/ || /sys/ || /mnt/)') ; do rm -fr $i ; done

Przywrócenie systemu z kopii zapasowej #

Następnym krokiem jest przywrócenie systemu z kopii zapasowej. W tym celu muszę wypakować zawartość archiwum do katalogu głównego (tutaj: /mnt/old_system):

tar xzvfp $_backup_directory/system_backup_22012015.tgz -C $_working_directory

Podmontowanie proc, sys, dev i dev/pts w nowym katalogu roboczym:

for i in proc sys dev dev/pts ; do mount -o bind /$i $_working_directory/$i ; done

I na koniec instalacja i aktualizacja konfigurację programu rozruchowego (już bez zmiany chrootowanego środowiska):

chroot $_working_directory /bin/bash -c "grub-install --no-floppy --root-directory=/ /dev/sda"
chroot $_working_directory /bin/bash -c "update-grub"

Pliki starego systemu zostały usunięte, a na ich miejsce weszły wszystkie pliki systemu z kopii.

Sprawdzam jeszcze, czy główne pliki konfiguracyjne (tj. /etc/fstab, /etc/network/\*) zawierają odpowiednie wpisy, aby potem nie było problemów z uruchomieniem takiego systemu.

Czynności poinstalacyjne #

Po wykonaniu całej procedury odmontowuję katalogi proc, sys, dev i dev/pts:

cd
grep $_working_directory /proc/mounts | cut -f2 -d " " | sort -r | xargs umount -n

Podsystemów tych zamontowanych w /mnt/system (nie /mnt/old_system, ponieważ te zamontowane w tym katalogu musimy odmontować) nie należy odmontowywać.

Teraz ostrożnie, ponieważ znajduję się w środowisku pierwotnego systemu, a ostatnią czynnością do wykonania jest restart systemu. Wychodząc z konsoli superużytkownika np. poleceniem exit, stracę możliwość restartu czy wyłączenia maszyny jeśli użytkownik, z którego logowałem się na roota, nie ma do tego przywilejów. Co więcej, stracę także możliwość zalogowania się ponownie na root’a.

Żadne z dostępnych poleceń tj. halt, shutdown czy reboot nie zadziała. Należy przeładować konfigurację systemu — w tym celu posłużę się debuggerem jądra (bez opcji ‘b’):

echo 1 > /proc/sys/kernel/sysrq
echo reisu > /proc/sysrq-trigger

Podane opcje oznaczają:

Wymusiłem kilka czynności, pomijając restart systemu — od tej chwili mogę pracować na nowym systemie (i to bez restartu serwera). Oczywiście zalecane jest pełne zrestartowanie maszyny w celu całkowitego załadowania aktualnego systemu. W tym celu wykonuję:

sync ; reboot -f

Wykorzystanie skryptu #

Cały proces można zautomatyzować, wykorzystując narzędzie, które napisałem. reload.sh przyjmuje trzy parametry:

Z rzeczy, które zostały do zrobienia/poprawienia jest możliwość przekazania do narzędzia schematu partycji.

Przykład użycia:

bash /bin/reload.sh --base "/mnt/minimal-base" --build "/mnt/system-backup.tgz" --disk "/dev/vda"